Je kent ‘m wel, maar misschien nog niet écht: de afterbeat, die wordt gevormd door de tweede en vierde tel. De subtiele puls laat jou bewegen zonder dat je het doorhebt. Hij neemt een belangrijke rol in binnen de popmuziek, en daarom is het thema van de Popweek dit jaar ‘Blijf van die tel af’ - de Afterbeat.
Studenten van de opleiding Docent Muziek duiken een week lang in de wereld van funky grooves, laidback reggae en alles daartussenin. Gisteren trapten ze de Popweek af. Vanuit verschillende leerjaren werken studenten hierin samen aan hun liefde voor popmuziek als drummer, gitarist, bassist, toetsenist of met een ander instrument naar keuze. Al samenspelend ontdekken ze deze dagen hoe je met timing, syncopen en die magische afterbeat een nummer kunt laten swingen of juist ontsporen.
Hoe resoneert de afterbeat in de muziekharten van de studenten én docenten van de opleiding Docent Muziek? Wat leer je door samen te werken met verschillende jaargangen? En hoe neem je dat mee in je werk als muzikant en docent? We vroegen het aan twee studenten met dezelfde naam (geheel toevallig!), tweedejaars student Jeroen Schilder (Jeroen S.) en derdejaars student Jeroen Jansen (Jeroen J.). Ook waren we nieuwsgierig hoe de docenten op het thema zijn gekomen en welke didactische learnings eronder liggen. Docent Sander Ruijters lichtte het toe.
Docenten en bandleiders trappen de week af tijdens de opening
Jeroen en Jeroen, hoe ervaren je het om met verschillende jaargangen samen te werken? Welke learnings neem je eruit mee?
“Het is fijn om van elkaar te leren.” vindt Jeroen S. “Bovendien heeft elke Docent Muziek student zijn unieke talent. De popweek is de uitgelezen kans om die verschillende kanten te laten zien.”
Jeroen J.: “Het is superleuk om door het jaar heen een vaste klas te hebben waar je hecht mee wordt en veel mee samenwerkt en presenteert. De projecten die verschillende jaarlagen combineren zet je als muzikant en docent weer even in een andere context, waardoor je ook leuke banden opbouwt buiten je klas. Daarnaast laat het zien dat er een lineariteit in de opleiding zit, maar dat we als artiesten over alle jaarlagen allen uniek zijn en van elkaar kunnen leren. Dit bevordert onderlinge nieuwsgierigheid en openheid.”
Wat leer je in dit type onderwijs voor je werkende toekomst als student en docent?
Bij deze onderwijsvorm komen praktische skills en actiegerichtheid sterk aan bod. Jeroen J.: “Vooral opdagen, actie ondernemen, reflecteren, een nieuwe aanpak ontwikkelen, weer opdagen en repeat. Dat is typisch voor deze popweek, waar je in korte tijd drie songs moet hebben staan, maar het is ook typerend voor je werk als docent, waarbij je zo efficient mogelijk naar een les moet toeleven.”
In deze intense Popweek merkt Jeroen S. dat die snelheid, impact en daadkracht ontwikkelt. “Je moet in een razend tempo een flitsende performance neerzetten. Dat vraagt om doortastende beslissingen, vlotte aanpassingen en een soepele samenwerking. In het werkveld moet je snel kunnen schakelen, on the spot improviseren, en toch een kwalitatief product leveren. Dat is van onschatbare waarde.”
Wat doe de afterbeat met jou als muzikant en als docent in wording? Hoe inspireert deze jouw werk, zowel het artistieke als het pedagogische?
De afterbeat benoemt Jeroen S. als “de ruggengraat van uiteenlopende stijlen in de popmuziek. Het vormt een rode draad door de popgeschiedenis. Voor leerlingen is het belangrijk om met allerlei verschillende stijlen in aanraking te komen. Die moet je dan als docent natuurlijk in de vingers hebben. Een stralend voorbeeld inspireert, maar dan moet je wel kunnen spelen natuurlijk.”
Jeroen J. benadrukt een ander aspect van het thema, namelijk de ervaringen die het hem geeft. “De afterbeat is de algemene zin van het woord is gewoon ontzettend lekker. Ik denk aan samen zijn, dansbaarheid, genieten en nog duizenden superlatieven. Ik denk dat dat de essentie is die ons allemaal artistiek inspireert. En als we lessen ontwerpen met muziek die we zelf tof vinden, komt dat enthousiasme ook de pedagogiek in je lessen ten goede.”
Repeteren en reflecteren op repeat
Sander, wat maakt de popweek voor jou als docent elk jaar zo bijzonder?
Een korte omschrijving van de opleiding structuur helpt om daar antwoord op te geven. “Het is de tweede projectweek van het studiejaar binnen de Docent Muziek opleiding van Conservatorium Maastricht. In de eerste projectweek staat de stem, en dus het individu, meer centraal. De tweede projectweek gaat over het musiceren in een kleine groep: de popband. En de derde projectweek gaat over het werken met een grotere groep: je klas.”
De Popweek spits zich dus toe op het samenwerken in een kleinere groep, de popband, waarbij studenten leerjaaroverstijgend werken. “Elke band bestaat uit studenten van verschillende studiejaren. Elke student heeft dan ook een andere rol in die popweek, welke samenhangt met het studiejaar waarin je je bevind. In jaar één werk je meer vanuit het opdoen aan ervaring op nieuwe instrumenten (verkennen en verbreden), maar in jaar drie ben je verantwoordelijk voor een arrangement. In jaar vier kun je zomaar bandleider zijn van één van de Popweek-bands. Uiteraard kennen al onze studenten elkaar, maar in de Popweek wordt er een week lang intensief samengewerkt met studenten uit andere studiejaren.”
En op vrijdagavond vindt de Popweek uitvoering plaats: een uitdagend moment om samen naar toe te werken. “We spelen altijd in een van de mooie poppodia in onze omgeving zoals de Muziekgieterij en de Nieuwe-Nor. De zaal is altijd heel goed gevuld en de studenten willen zich van hun beste kant laten horen en zien.”
Wat zijn veelvoorkomende learnings die jullie binnen deze vorm van samenwerken zien ontstaan? Is er een voorbeeld van een terugkerende, merkbare ontwikkeling van studenten in zo'n week?
“Elke student krijg een paar weken voor de popweek alle informatie met betrekking tot de week. Ze weten dan met wie ze die week gaan werken, en ze weten welke docent de repetities gaat begeleiden. Daarnaast krijgen de studenten ook een aantal leerdoelen. Aan de hand van deze leerdoelen schrijven ze op donderdagavond, na de voorlaatste repetitie, een koKonverslag. In dit verslag kijken ze terug op hun doen en laten in de popweek. Wat wilde je doen? Wat heb je gedaan? Hoe ging dat? En hoe kan ik op die laatste dag 'landing' van het werk nog dusdanig aanpassen dat die landing vlekkeloos gaat zijn?"
Gezien de studenten per leerjaar bepaalde rollen en vaardigheden verkennen, bestaan er ook verschillende leerdoelen. Sander: “Een eerstejaars student reflecteert bijvoorbeeld op het leerdoel waarbij centraal staat dat men iets doet binnen de band dat men nog nooit heeft gedaan. Daarnaast reflecteren ze ook op hun ervaringen als het gaat om auditieve vaardigheden. Kon ik goed horen waar we waren in een song? Kon ik het harmonische schema horen? Kon ik een tweede stem uitzoeken en zingen?
Een derde of vierde jaars student reflecteert anders op diens rol. Hier gaat het namelijk om andere muzikale inbreng. Bijvoorbeeld: Kun je als derdejaars student de hele band naar een ander musicerend niveau brengen door actief het proces aan te sturen?
Bovendien merk je na de popweek dat alle studenten intensief bezig zijn geweest met musiceren op verschillende instrumenten, en dit in een omgeving gerichte situatie hebben gedaan. Samen muziek maken raakt vrijwel alle interessante leerdoelen van onze opleiding. "
Spelen, spelen, spelen
Dan ook voor jou als docent de vraag: Wat kunnen de studenten direct toe passen in hun werkende leven als muzikant en als docent?
Sander noemt dat gedifferentieerd samenspel in vrijwel elke onderwijspraktijk voorkomt. “In de popweek ben je zelf de kern van dit gegeven, maar in de praktijk sta je als muziekdocent voortdurend in dit soort situaties, namelijk als docent of begeleider.” Bijvoorbeeld tijdens het samenspelen op de basisschool in een geluiden-spel, of het eindexamen vwo praktijk. “Of als het gaat om het orthopedagogisch muziek werkveld in de vorm van communicatie in samenspel en samenwerkingsvaardigheden. Dat is in de Popweek erg relevant is.” En uiteraard ontwikkel je ambachtelijke vaardigheden. “Alle studenten willen hun deel van de song op een zo goed mogelijk niveau spelen.”
Waarom hebben jullie gekozen voor dit bijzondere thema, de Afterbeat, met als ondertitel Blijf van die tel af! ? Hoe diende dit zich aan?
“Na de tel is er altijd een interessante muzikale ruimte. Het herhaaldelijk blijven spelen na de tel creeeërt een herhaalde syncope. We vonden het een interessant onderzoek voor onze studenten. Neem daarbij in acht dat timing iets heel wezenlijks is in de (pop)muziek, het is een gevoel dat bij elke muzikant anders tot uiting komt.” Dat was merkbaar in de verschillende benaderingen van Jeroen en Jeroen. Tevens zou de afterbeat volgens Sander een tegenbeweging kunnen zijn op de AI muziek die momenteel massaal wordt gegenereerd. “Wij zoeken het deze week uit.”
Wat doet de afterbeat met jullie zelf, als musici en als docenten? Hoe inspireert deze jullie werk, zowel het artistieke als het pedagogische?
“Zowel de afterbeat (het accent op de off beat: tel twee en vier), als de syncope hebben iets interessants. Je kunt het zien als iets onvoorspelbaars; het is alsof je even struikelt, je stelt iets uit waardoor er een spanning wordt gecreeërd. De afterbeat roept ook op tot het bevragen van je eigen timing. Niet alleen in je musiceren, maar ook als muziekpedagoog in je lessen. Wat doe je met het gegeven tijd? Zit er tijd tussen de stimulus en response? Zit er tijd tussen het muzikale gegeven en je feedback daarop? Volgens Sander zouden we er uren over kunnen filosoferen. “Tijd is een spannend gegeven, zowel in de muziek als in het onderwijs.”
Ervaar de eindpresentatie van de Docent Muziek Popweek op 6 februari tijdens het eindconcert!
Benieuwd hoe de afterbeat tot de studenten is doorgedrongen? Komende vrijdag 6 februari betreden ze het podium van de Muziekgieterij met hun eigen interpretaties van bekende hits, geïnspireerd door de kracht van de afterbeat. Ze zetten samen een dynamische mix van liveoptredens, creativiteit en energie neer op één podium. Laat je meeslepen door de bruisende sfeer en ervaar hoe de studenten spelen met de beat en je ritmisch op het verkeerde been zetten. Lees hier alles over het eindconcert. Tot vrijdag!
